ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆ ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆՈՒՄ. ԴԻՏԱՐԿՈՒՄՆԵՐ ԹՈՒՐՔՄԵՆՍՏԱՆԻ ԳԻՏԱԺՈՂՈՎԻՑ
Ռուբեն Մելքոնյան
Ս.թ. սեպտեմբերի 4-6-ը Թուրքմենստանի Դաշօղուզ քաղաքում տեղի ունեցավ «Նեջմեթթին Քուբրան և Արևելքի հոգևոր աշխարհը» անունը կրող միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված միջնադարյան արևելյան հայտնի միստիկ գրող և մտածող Նեջմեթթին Քուբրային։ Այն անցկացվում էր Թուրքմենստանի նախագահի հովանու ներքո։ Անմիջական կազմակերպիչը «Միրաս» կենտրոնն էր, որն արդեն բավական հմտացել է Թուրքմենստանում միջազգային գիտաժողովներ կազմակերպելու գործում. ավելորդ չէ նշել, որ հիշյալ կազմակերպությունը տարեկան կազմակերպում է առնվազն 4-5 մեծամասշտաբ գիտաժողովներ, որոնց մասնակցում են տասնյակ երկրների գիտնականներ։ Այս գիտաժողովը ևս աչքի էր ընկնում տարբեր երկրներից ժամանած մասնակիցների բազմաթվությամբ. նրանց շարքում կային ինչպես երիտասարդ, այնպես էլ բազմավաստակ և հայտնի գիտնականներ։ Ելույթ ունեցան ԱՄՆ-ից, Գերմանիայից, Հոլանդիայից, Ֆրանսիայից, Թուրքիայից, Ադրբեջանից, Ռուսաստանից, Բելառուսից, Ղազախստանից, Ուզբեկստանից, Պակիստանից, Հնդկաստանից և այլ երկրներից հրավիրված մասնագետներ։ Հայաստանը հիշյալ գիտաժողովում ներկայացնում էին ԵՊՀ թուրքագիտության ամբիոնի վարիչ, պ.գ.թ., դոցենտ Ալեքսանդր Սաֆարյանը և ԵՊՀ թուրքագիտության ամբիոնի ավագ դասախոս, բ.գ.թ., «Նորավանք» ԳԿՀ փորձագետ Ռուբեն Մելքոնյանը, որոնք հանդես են եկել զեկույցով՝ նվիրված ընդհանրապես իսլամական և արևելաքրիստոնեական միստիկ գրողների ստեղծագործությունների առանձին տարրերի համեմատական վերլուծությանը։ Զեկուցումները թարգմանվել և հրատարակվել են ռուսերեն, անգլերեն և թուրքմեներեն։
Պետք է նշել, որ Թուրքմենստանում հսկայական ուշադրություն է նվիրվում գիտության զարգացմանը։ Ընդ որում՝ այն Թուրքմենստանի նախագահի անմիջական հոգածության կենտրոնում է, ինչի խոսուն վկայությունն են նրա հովանու ներքո անցկացվող նման մեծածավալ գիտաժողովները։ Ընդհանրապես Արևելքում ուսուցիչ, գիտնական հասկացությունները չափազանց հարգի են, ինչն էլ ավելի տպավորիչ ձևով է նկատվում Թուրքմենստանում։ Գիտության և գիտնականի նկատմամբ պետական աջակցությունը նկատվում է բոլոր ոլորտներում, և նույնիսկ նորակառույց «էլիտար» շենքերում պետության նախագահն անվճար նոր բնակարաններ է տրամադրում դրա կարիքն ունեցող գիտնականներին։ Պետության լուրջ ուշադրությունը, անշուշտ, որոշ ժամանակ անց կտա սպասված արդյունքները։ Արդեն իսկ Թուրքմենստանում ձևավորվել է երիտասարդների սերունդ, որը ցանկանում և ձգտում է աշխատել գիտության ոլորտում, որն ամեն առումով գրավիչ է։ Այսինքն՝ պետական միջոցները (այդ թվում և ֆինանսական) լրջորեն ներդրվում են գիտության մեջ։ Այս նույն վերաբերմունքին կարոտ է նաև հայկական գիտության ոլորտը, որն, անշուշտ, ավելի կայացած է, քան թուրքմենականը, սակայն այսօր երիտասարդների համար քիչ գրավիչ կողմեր ունի։ Եվ մեր գիտության ծերացման հնարավոր ու սպասելի ապագան (առանձին ոլորտներում՝ նաև ներկան) մեծապես կախված է հենց այս հանգամանքից։ Մեր հարուստ «մարդկային կապիտալին» անհրաժեշտ են զգալի ներդրումներ, որոնք վստահաբար կտան դրական արդյունքներ։ Բացի այդ, պետք է փոխվեն, և այն էլ՝ պետական ամենաբարձր աջակցությամբ, արժեքային համակարգի որոշ տարրեր, երբ երիտասարդների համար ընդօրինակման առարկա հանդիսանան ոչ թե մեծահարուստները, այլ պետության և հասարակության հարգանքը վայելող գիտնականները։ Թեև վերջին ժամանակներս մեր իշխանությունների՝ այս ուղղությամբ տարվող որոշ աշխատանքները, ինչպես նաև նախագահ Սերժ Սարգսյանի կողմից նմանատիպ մտքերի բարձրաձայնումը որոշակի հույս են ներշնչում, սակայն, միևնույն է, անհրաժեշտ են ավելի կտրուկ և արագ փոփոխություններ։
Նշենք, որ հետխորհրդային պետությունների հետ գիտական կապերի խորացումը ձեռնտու է երկուստեք, քանի որ դրանք բոլորն էլ ունեն բազմաթիվ ընդհանրություններ, որոնք ավելի են հեշտացնում շփումը։
դեպի ետ